Question
-P- vroeg (op Tumblr): Weet je, Ik hou van haar maar ik kan me soms zo aan haar ergeren. Is dat normaal?
Answer:
Een bekende relatiecoach vroeg eens aan zijn publiek: “Who has ever experienced marital hatred in the marriage?”… en 80% stak z’n vinger op.
Het is helaas normaal dat je jezelf soms ergert aan je partner, soms misschien zelfs even walgt van je partner… Heel, héél erg niet Disney! Maar dus wèl normaal!
En er is best een hoop over die zo geheten “amygdalar disliking” in relaties te zeggen.

Stik niet in je ‘ick’!

Amygdalar disliking

In de loop van een langdurige relatie kunnen ons gaan irriteren aan stukjes van onze partner: een pukkeltje, of ergens beharing of juist niet, een quircky eigenschap of een kink, of een wratje of goedaardige plekje op de huid, een paar putjes her-en-der, of een extra vetje, ergens. Of een geurtje of geluidje tijdens het eten of het slapen, of, of, of… Kleinigheden. Eigenlijk niks te betekenen…
En toch begint het gaandeweg te irriteren. Voorbijgaand, en kort in het begin. Maar gaandeweg springt het steeds meer in het oog en geeft een gevoel van “ick”. Niet helemaal walging misschien maar toch eigenlijk echt wel in die richting. Betekenisloos misschien?.. of misschien juist ook wel een eerste aankondiging van het einde van de relatie?

Amygdala

De amygdala is bekend om de relatie met angst. Maar het is veel meer dan dat. Het is een soort van eerste beoordeling van de wereld op reptielen niveau. Is iets het waard om te achtervolgen? Of juist niet? Moet ik er naartoe of juist vandaan?
En walging is daarin een basis-gevoel (eigenlijk nog bijna onder het niveau van de emoties), dat voortkomt uit die amygdala op de rand van de hersenstam. Je zou het kunnen zien als een “negatieve Frenzy” dat samen met de andere ‘F’s’ (Flight, Fight, Feeze, FeignDeath) waardoor je jezelf terugtrekt van je partner. Daarom wordt dit fenomeen ook wel “Amygdalar disliking” genoemd. Het is niet zo dat je nou gelijk per sé een bewuste afkeer van jouw partner hebt maar op het niveau van de amygdala, op het niveau waarop je brein reageert op de geur van rottend vlees, daar reageert jouw amygdala dan toch wel op iets van jouw partner. En dat is dus heel lastig te sturen met gedachten, juist omdat het zo ‘lichamelijk’ is. Zo diep in je zenuwstelsel. Niet zo zeer iets waar je over denkt, meer iets dat je voelt.

Het is een mini-walging die waarschijnlijk met onderliggende factoren te maken heeft, en die door een herhaalde ‘exposure’ steeds meer aan de oppervlakte van het bewustzijn komt in een gevoel van walging. Het werkt bijna als een soort van psychologische allergie.
En het slechte nieuws is: die ‘ick’m die ondermijnt het gevoel van liefde. Dat wil je aanvankelijk misschien liever niet serieus nemen maar in mijn ervaring als (kink aware) relatie-coach is dat “the ick” een duidelijk teken kan zijn dat er echt iets serieus genomen moet worden in de relatie door degene die de ‘ick’ voelt (maar ook wel door degene die het onderwerp is van het walgingsgevoel).

Redenen

Er zijn grofweg zo’n vijf redenen voor het ontstaan van “the ick”

Laten we met de belangrijkste beginnen:

De ongeziene Red Flags

Het kan zijn dat er eigenlijk een rode vlag aan de hand is in de relatie maar dat je gewend bent om in Freeze te schieten. Wat ik elders ook uitleg: Freeze is niet iets wat je zo snel merkt zelf(!). Je bent je volautomatisch vriendelijk en gedienstig aan het glimlachen (Fawn) of je zit met je spieren strak te duimen dat er niet te veel klappen… vallen jouw kant op (Freeze in engere zin). Dat is dus ook een hersenstam-reactie en je kunt je voorstellen dat jouw hersenstam inmiddels geleerd heeft dat er dreiging aan zit te komen en dat je jezelf op een hersenstam-manier mag voor gaan bereiden op de ellende die steeds weer ontstaat. Hoe mooi de woorden ook waren, hoe groot de beloftes ook waren. Die klinken prachtig op het niveau van je denkende neocortex, je “ik”… maar je hersenstam is beter in patroonherkenning en weet wel beter!
Als de “ick” ontstaat omdat er rode vlaggen zijn die je eigenlijk liever niet wilde zien, dan is dat “ick”-gevoel juist een gevoel dat je minstens bespreekbaar mag maken. Of dat misschien toch zelfs een vlucht wel op z’n plaats. Gewoon omdat dit geen gezonde relatie voor je is, dat de relatie inmiddels een beetje ‘bedorven’ is en dat het terecht is dat de walging-reactie dus optreedt.
Soms is “Run don’t walk” eigenlijk de beste reactie als het om een echte ‘Red-flag-ick‘ gaat die je al een tijdje ontkent.

Vermijdende hechtingstijl

De tweede oorzaak heeft te maken met jouw hechtingsstijl op dat moment (onthou: ondanks dat de social media hechtingsstijlen als nogal definitef presenteren: dat kan wisselen in de loop van de tijd en in de ene situatie anders zijn dan bij de ander).
Het voelen van de “amygdalar disliking” kan te maken hebben met het feit dat jij eigenlijk langer of dieper in connectie bent dan dat past bij jouw vermijdende -avoidant- hechtingsstijl. En -ook weer uit vermijding- kan je jezelf dan wel vinden dat je het uit moet houden (de wisseling van de ‘fearful-avoidant’ style). Maar daardoor herhaal je die ‘intime overbelasting’ dus telkens wel, en kan de ‘ick’ dus verder groeien.

Een onveilige hechting kan enerzijds maken dat je juist heel dichtbij wilt blijven en totaal niet tijdig grenzen aangeeft (de anxious style) òf de onveilige hechting kan maken dat je jezelf best even een tijdje over kan geven aan ‘bij iemand’ te zijn… maar dat het dan eigenlijk wel eventjes ‘op’ is daarna (in de avoidant style). Dan kan het zijn dat je vindt dat je nog even ‘voor de lieve’ vrede ‘moet’ blijven liggen… en de “good guys, and – gals” onder ons, die zullen dat ook zeker doen.

Maar dat is dus niet zonder prijskaartje.
De irritatie en activatie die er in jou ontstaat omdat jij eigenlijk niet doet wat jouw hechtinngsstijl eigenlijk zou hebben willen doen, die hecht zich aan een dingetje van jouw partner en de “ick” begint te groeien. Rationeel is het helemaal niet terecht want het gáát niet over dat haartje, dat pukkeltje of dat kuiltje. Dat is alleen maar een opvallend haakje waar de irritatie zich steeds meer aan hecht. Maar dat irritatie puntje dat wordt dus steeds belangrijker omdat de onderliggende irritatie er niet uit komt… en dus zie je dat het onderhuids groeit tot het door de kiertjes naar buiten begint te komen. Zoals dat nou eenmaal bij “Good guy”-syndromen gebeurt na verloop van tijd.

Als jouw “ick” dus te maken heeft met de manier waarop jij “gehecht bent” dan is het misschien belangrijk om jullie contactmomenten wat korter te houden, of dat er pauzes inkomen waarin je even “de benen kan strekken”. En dat heeft helemaal niet zo veel te maken met jouw huidige partner -sterker nog: misschien is dat wel een hele fijne partner waardoor je er in jouw leven nu pas tegenaan loopt!). Maar het heeft waarschijnlijk alles te maken met de hechtingsstijl die zo goed geoefend is in jouw (vroege) jeugd (en dat krijg je ook niet even rap ‘weg ge-therapeuterd’). Dus het is vaak wel iets waar je (allebei) oog voor mag leren krijgen.

Ontkenning van de wensen van mijn zelf

Juist “the ick” kan soms ook iets zeggen over iets wat “het ik” ontkent maar waar “het zelf” wel behoefte aan heeft. Niet voor niks kunnen we boos worden op anderen omdat zij zichzelf gunnen wat wij onszelf niet gunnen. Als ik bijvoorbeeld zelf best geremd ben opgevoed en ik leef mijn leven dus ook meestal ingehouden en geremd, dan kan je je voorstellen dat ik het aanvankelijk zo enorm van mijn partner waardeer dat deze zo ongeremd kan genieten… en als deze daar dan ook nog eens ongeremd z’n adem niet inhoudt maar… “Wat zullen de buren wel niet denken!” Want aanvankelijk vinden we iemand oprecht aantrekkelijk. Maar als we dan de verliefdheidsfase voorbij zijn en de roze minipsychose is aan het wegzakken, dan kan het maar zó zijn dat ik me toch een beetje begin te ergeren aan de manier waarop je luidruchtig eet, of luidruchtigm of smakt, of ademt… nou ja. Je voelt ‘m wel.
Mijn “ick” bij mijn partner kan te maken hebben met het feit dat ik afkeur bij mijn partner wat ik eigenlijk zelf zou willen maar wat ik mijzelf niet gun… en daarom ineens eigenlijk begin walgelijk te vinden bij mijn partner.

Onuitgesproken verschillen

Soms kan een “ick” ook iets te maken hebben met de normen en waarden van mijn partner die ik eerder in de relatie niet zo duidelijk zag. Maar dat ik na de eerste verliefdheid in de reality-check-fase van de relatie eigenlijk mij opnieuw moet leren verhouden met de normen en waarden van mijn partner en dat er misschien wel verschillende waarheden naast elkaar mogen staan in onze relatie. Want moet mijn partner zich altijd maar aanpassen aan mijn “ick”?.. Of aan mijn ik?

Soms is die “ick” dus ook ook iets waar in relaties over gesproken mag worden zolang maar duidelijk is dat het mogelijk staat voor een ding waar we het gewoon ook nooit “over eens“ hoeven te worden. De illusie dat je het als partners over alles “eens” moet kunnen worden is een romantische Disney-fantasie en niet de waarheid. Het gaat om het leren eren van de verschillen als prijskaartjes die kleven aan de mooie kanten van jouw partner.

Aan het Gottman Institute is ooit degelijk onderzocht dat bijna 70% van de irritaties tussen partners terugkomend en eigenlijk in wezen onoplosbaar zijn… Maar dat dit helemaal niet in de weg hoeft te staan van een goede relatie. Sterker nog, relaties zullen juist sterker worden doordat beide partners zich bezig houden met het accepteren van de eigenheid van de ander, en het vieren van de verschillen met de ander. Dat dit een kracht is voor jullie beiden als koppel (het feit dat je juist verschillend mag zijn) en dat dit niet een teken is van zwakte.

Jouw “ick” en jouw draagkracht

In die zin kunnen “icks” soms ook eigenlijk vooral een teken zijn van jezelf (jouw ‘zelf) aan jouw eigen ik. Want misschien ben je wel zo geïrriteerd op je partner of je collega omdat je zelf half-overspannen rondloopt (wat je eigenlijk liever niet bij jezelf wilt (h)erkennen). Maar misschien is het toch wel heel goed voor allebei als jij je afvraagt of die “ick” eigenlijk wel zoveel met jouw partner te maken heeft? Of misschien toch meer met je eigen functioneren?

Wat doe je dan met die “Ick”?

Dat is uiteraard de volgende vraag: Wat doe je dan met die “Ick”? Want er zijn nogal verschillende oorzaken, dat vereist dus ook radicaal verschillende strategiën.

Relatie verandering

Het is goed om te kijken of dat gevoel iets is waar je mee door kunt of dat het een echte dealbreaker moet worden die de vorm van de relatie verandert. “Ick’s” in de seksualiteit bijvoorbeeld die kunnen voor mensen met een erg verschillend seksueel arousal profiel wegvallen als iemand zijn Kicks of Kinks voortaan buiten de relatie mag uitleven. Maar dat vereist dus best wel een ingewikkelde relatie-verandering (van ‘mono’ naar ‘open’ of misschien zelfs ‘poly’). Maar als je die hobbel genoemen hebt dan kan je goed verder, samen.
Maar dat vereist dus wel het bespreekbaar maken van een dergelijk gevoel en dat kan knap kwetsend zijn voor de partner in kwestie. Als je eigen partner walgt van een (wezenlijk) stukje van jou, dat is best even slikken. Maar het alternatief, het steeds maar weer ‘uithouden’ van die “ick” er toe zal gaan leiden dat je iemand de hersens zou willen in slaan na verloop van tijd… waarmee het toch echt een dealbreaker is geworden en dat je samen “exen” van elkaar moet worden (ook een belangrijke relatie-verandering, trouwens).

Commitment communicatie

Als het iets specifieks is dat jou de kriebels geeft, probeer daar dan eens een open, eerlijk en openminded gesprek over te hebben. Wat we eerder zeiden: het kan zijn dat er iets onderliggends ‘uit moet’. En dat je vervolgens best wel weer door één deur kan als het onderliggende in ieder geval is uitgesproken.
Het kan natuurlijk ook goed zijn dat jouw partner zich niet eens bewust is van datgene dat jou zo stoort. Dat er best iets veranderd kan worden of dat er andere oplossingen voor zijn. Het is romantisch om in elkaars armen in slaap te vallen natuurlijk. Maar als het gesnurk van de één tot een aardig slaap tekort heeft geleid bij de ander… nou dan heeft die andere na een tijdje maar een héél klein snurkje nodig van de één om zo maar weer anderhalf uur geïrriteerd wakker te liggen (terwijl er in de woonkamer eigenlijk best een comfortabele slaapbank stond).

Accepteer jouw partner ‘as is’

Jij bent natuurlijk perfect * hoest * maar neem van mij aan: verder is niemand helemaal perfect. Iedereen heeft z’n quircks en eigenaardigheden, en misschien zijn het ook eigenlijk deze onvolkomenheden die ons menselijk en interessant maken voor elkaar.
Dus dan wordt ineens de vraag: “Hoe kan ik mijn partner vergeven dat ie niet een Disney-figuurtje is maar een mens?” Want als het mij lukt om die menslijkheid actief te vergeven en ook actief te accepteren, dan is er ineens weer de ruimte om weer de dingen te (her)ontdekken die je eigenlijk leuk vindt aan jouw partner. Zoek ook weer eens even actief naar de eigenschappen waar je verliefd op bent geworden, ooit, in die mens. Want soms kan zo’n “ick” alle geweldige eigenschappen gaan overschaduwen die aanvankelijk zelfs aantrekkelijk waren.
(H)erken de onvolkomenheden van jouw partner en kijk vervolgens in de spiegel en kijk naar de jouwe.
Iedereen in elke relatie ‘betaalt’ -zoals Dan Savage zegt- ‘a price of admission’. Niemand is perfect. En we lopen allemaal te modderen. Maar als dan leren dat we liefdevol dezelfde kant op kunnen modderen, dan komen we waarschijnlijk samen een stuk verder.

Long term perspective

Kijk eens met het lange termijn perspectief.
Wat ik regelmatig mensen help herinneren in coaching is dat er een moment gaat komen -ooit- dat je uitademt en niet meer inademt…
Hoe belangrijk is dat dingetje waar je nu zulke sterke walging bij voelt, als we het op de lange termijn nemen? Soms vervaagt die “ick” naarmate je iemand beter leert kennen. Soms kunnen die aanvankelijke eigenaardigheden na verloop van tijd best ‘eigen-en-aardig’ worden, misschien zelfs vertederend. Of het is gewoon inderdaad het “irri” prijskaartje dat je nou eenmaal betaalt voor een groter, prachtig pakket.

Algemeen

Ik pretendeer hier niet volledig te zijn maar mijn tip zou wel zijn: erken de “amygdalar disliking”, de “ick”, die walging misschien zelfs. En kijk vooral naar de werkelijke betekenis ervan. Soms is het een serieuze zaak en moet je echt gaan reageren. Soms is het eigenlijk ook allemaal helemaal niet zo belangijk… maar ontkennen heeft helaas geen zin.

Probeer het te actief te accepteren, te vergeven, te integreren in de relatie of denk na over de veranderingen die nodig zijn in jouw zelf, in jouw ik, of in jouw aandeel in jouw relatie om die “ick” te laten verdampen of om het een betere (kleinere) plek te geven. Want jij kunt de ander niet veranderen. Je kunt de ander maximaal vragen om zich zelf te veranderen voor jou… Maar jouw ‘ik’, jouw ‘zelf’ èn jouw aandeel in jouw relatie vallen binnen jouw eigen macht.

Hans (Kink Aware Coach .com)

Leesvoer:

Book: Wired for Love: How Understanding Your Partner’s Brain and Attachment Style Can Help You Defuse Conflict and Build a Secure Relationship by Stan Tatkin PsyD MFT, New Harbinger Publications, 2012

Online: Why We Get the Ick, According to Therapist

Podcast: Therapist Uncensored Podcast – Aug 2023: In Each Other’s Care: Building & Sustaining Healthy Relationships with Stan Tatkin (212)

Youtube:

Mijn vraag aan jou:

Taboe-onderwerpen zijn soms lastig te vinden op het net omdat we er niet over praten en seks actief wordt weggefilterd door veel social media. Ik probeer om in begrijpelijke taal iets zinnigs te zeggen over dingen die ineens weer ‘taboe’ aan het worden zijn, als het aan politici, het bankwezen en facebook ligt.
Vandaar, als jij iemand weet die iets aan dit stukje zou hebben, als jij vind dat ik iets gezegd heb dat hout snijdt wat jou betreft, stuur zo iemand dan zelf even de URL van dit stukje. Of hieronder staan de social media-knoppen die je daarvoor ook kunt gebruiken. Zodat we zinnig blijven praten over seks.

Wanneer dit artikeltje jou aan het denken zet en je wilt daar eens contact over opnemen: klik hier*

Heb je aanvullingen of opmerkingen: plaats hieronder een reactie…

< contact opnemen >

Quotes:

Neem even contact met me op voor een afspraak door hier te klikken*
West-coaching Privacy statement