Zelfonderzoek

Seksuele fantasie: een onderzoek waard

Een seksuele fantasie is vaak een manier om met ‘spanning’ om te gaan, zoals de clue van een grap de spanning oplost van de set-up.
Het is een spanning die ontstaat doordat je aan de ene kant die ‘identiteit’ vast wilt houden. En dan met name het sociale zelfbeeld: “wie ben ik in de ogen van anderen?”. En dan de spanning met mijn biologische zelf: “Wie ben ik seksueel eigenlijk, als niemand kijkt?” Want mijn identiteit is niet alleen “wie ik ben in mijn eigen ogen”, het is juist ook “hoe ik (destijds) gezien werd”.
Soms staat mijn sociale zelfbeeld (wie ik denk te zijn in de ogen van anderen) op gespannen voet met die seksuele wensen van mijzelf. Die spanning zoekt een uitweg in onze seksuele fantasieën, want het is lastig beide te zijn: ‘vanzelf sociaal geaccepteerd’ én ‘ongebreideld seksueel’… Een aardige vent én een sadist… Een zelfstandige vrouw én een masochistische slavin.
Dus wat doet je brein daarmee?.. Fantaseren!

---

De heilzaamheid en de fun van het onderzoeken van je seksuele fantasieën

De spanning onder de fantasie

In die zin is een onderdeel van de spanning tussen de verschillende polen per definitie aan de ene kant een verzameling van lusten, en aan de andere kant een verzameling van angsten.

• Vaak een sociale angst.
• Regelmatig ook een behoefte aan controle.
• Lees: een angst voor je eigen potentieel (waar houdt het op als ik dit avontuur begin?)
• En daarmee soms ook wel een angst voor je eigen Lust (hoe ver ben ik bereid te gaan?)
• Of een angst voor het enorme veld waarin je jezelf begeeft (“Maar als ik hier ja tegen zeg, wat is er dan nog méér mogelijk???”).

---

Soevereine lust

We zijn in onze cultuur vaak op zoek naar onze ‘soevereine lust’, ons ‘onbeschaamde genot’. Een mindset waarin je:

1. jezelf niet geremd voelt door jouw gedachten (die sowieso op een lager pitje staan);
2. niet bepaald wordt door sociale normen;
3. niet bepaald wordt door de angst dat je jouw partner beangstigt of beschadigt met jouw Lust.

Een mindset waarin jouw eigen (N.B. eigenaarschap) lustgevoel en verlangens jouw waarneming en gedrag regeert (N.B. het gevoel “overgenomen” te worden). Een moment waarop je los kunt laten en kunt doen wat je wilt (initiatief nemen) en je “eindelijk eens kunt laten meevoeren” (loslaten). De tegenstrijdigheid zit al in het eindpunt van de zoektocht.

En dan: verschillende vormen van ‘lust’

‘Lust’ is niet alleen seksuele Lust. Er zijn ook andere elementen: we willen allemaal minstens een beetje ‘speciaal’ zijn in de ogen van iemand anders, en zeker in de ogen van onze liefdespartner. En de mogelijkheden die deze rol jou geeft om speciaal te zijn, die zijn natuurlijk spectaculair! Maar we willen ook als ‘onszelf geaccepteerd worden in de liefde’, en wanneer ben je nou méér jezelf dan tijdens het moment van orgasme?.. of durf ik mij niet te laten horen?

Maar behalve de geilheid zijn er ook andere ‘lusten’. Die oneindigheid van dit nieuwe veld waarin van alles te ontdekken is, dat is voor een nieuwsgierig mens, of iemand met een beetje Kick-behoefte natuurlijk wel een zaligheid om ontdekkend te gaan rond wandelen. Het is een beetje als een heel nieuw continent ontdekken zonder te hoeven verhuizen. Ook dat is (wander)lust!

---

Angst en Schaamte

Maar die al die mogelijkheden voor je eigen Lust kunnen natuurlijk op zichzelf ook wel weer een angst zijn, voor iemand met een beetje kickbehoefte. Aan de andere kant: onder die angst voor je eigen potentieel zit natuurlijk – zeker wanneer het leven je tot nu toe wat beknot heeft – een enorme lust naar groei, die in één keer een giga ‘uitweg’ ziet in ‘the world of kinks’. Dat heerlijke lustgevoel van ‘thuiskomen’ dat iedereen meemaakt, die voor het eerst begint zijn fetishes en behoeften te omarmen.

Angst voor schaamte

Maar op zo’n moment gebeurt er ook wel iets interessants. Hoe specifieker de fetish, hoe groter aan de andere kant tegelijkertijd de kans op – en angst voor – afkeuring en walging bij jouw partner. Schaamte is een sociale emotie. Dat betekent dat je deze sociale emotie altijd voelt in een relatie tot een ander, en waarschijnlijk het sterkst tot de anderen die voor jou het belangrijkste zijn. En dus zal jouw partner, juist degene waar jij al jouw fantasieën hardop zou kunnen uitspreken, of zelfs degene waar jij jouw seksuele behoeften mogelijk zou kunnen gaan uitleven, enorm belangrijk zijn voor jou… En daarmee ben je dus in die relatie dus ook ineens op je kwetsbaarst voor schaamte – dus is er angst voor beschaming -, juist door die partner.

Waar we tijdens de hoopvolle ‘Pink Psychosis’ van de verliefdheidsfase nog alle hoop hebben dat we vast alles kunnen gaan uitleven (maar omdat we dat niet willen ‘jinxen’ houden we onze wensen maar even voor ons)… en vijf-jaar-en-een-eerste-kind verder, ben je alleen nog maar bang dat ze erachter komt en loop je op eieren. Ken je het scenario (van een vriend)?

Je hoort al aankomen dat alleen de behoefte om speciaal te zijn voor je partner weer allerhande tegenstrijdigheden met zich meebrengt. Want ‘speciaal zijn’ kan makkelijk een behoefte geven aan monogamie (en als we daaronder kijken, dan kon dat best wel weer eens te maken hebben met angst voor verlies, of verlatingsangst vanuit de jeugd), terwijl je misschien wel wéét dat jouw partner niet zo kinky is, dus dat je ‘het’ waarschijnlijk buiten de relatie moet gaan zoeken. Afhankelijk van de lading van de Angst(en) en de Lust(en) kan dit werkelijk alle kanten op gaan. Maar het is zeker interessant om het te onderzoeken (voor jezelf of als coach/therapeut met jouw klant).

---

Dual Control

Al deze voorbeelden laten het ‘Dual Control Model’ goed herkennen in de seksuele respons. Een model dat is ontwikkeld door dr. Erick Janssen en dr. John Bancroft aan het Kinsey Institute. Zij drukten de balans tussen Lust en Remming niet uit als een simpele optelsom, maar als een model met individuele drempelwaarden. Het remmen beïnvloed het gasgeven en omgekeerd. Seksuele opwinding is in dit model het resultaat van een constante interactie tussen twee systemen in de hersenen:

• Sexual Excitation System (SES): Het ‘gaspedaal’. Hier scannen we voortdurend de omgeving af op zoek naar seksueel relevante prikkels (fantasieën, aanraking, visuele stimuli).
• Sexual Inhibition System (SIS): Het ‘rempedaal’. Dit systeem reageert voortdurend op signalen die wijzen op gevaar, sociale dreiging (schaamte) of angst voor onderprestatie of gevolgen.

De mathematische verhouding kan als volgt worden weergegeven: Seksuele Respons = Exciterende factoren (+) + Remmende factoren (-)

Seksuele opwinding ontstaat dus niet alleen door het ‘gaspedaal’ in te trappen, maar ook juist door de ‘remmen’ los te laten. Iemand met een hoog libido (hoge SES), maar met grote angsten over onderprestatie of gevolgen, grote angst voor schaamte: daardoor wordt de rem (SIS) nog harder ingetrapt en vindt er ondanks al dat gasgeven weinig seksuele respons meer plaats. Het is niet eens een optelsom. Het is net autorijden in een dafje: het gegeven dat er geremd wordt, maakt het minder aantrekkelijk om gas te geven. Maar het zijn verschillende systemen, dus je kunt dat wel doen: remmen én gasgeven.
Het is een balans tussen twee onafhankelijke systemen. Waarbij het belangrijk is om te benadrukken dat iemand zowel een heel gevoelig gaspedaal als ook een heel gevoelig rempedaal kan hebben.

Veiligheid in de (seksuele) relatie

En daarmee komen we op een belangrijk element: veiligheid of gebrek daaraan als remmende factor op jouw seksleven. Wanneer we het over erectiewakte door prestatiedruk hebben, dan is dat natuurlijk jouw eigen streven dat zorgt voor de prestatiedruk en daarmee de angst om daar niet aan te kunnen voldoen. Maar een belangrijke derde kracht in dit spel is jouw relatie. Hoeveel gewicht legt die in de schaal? …en welke schaal?

Jouw angst voor beschimping van jouw eigen partner, zal je niet (of in ieder geval minder) voelen naarmate jouw relatie veiliger voor jou voelt. Dit is waarom juist veiligheid vaak zo belangrijk wordt gevonden voor de beleving van seksualiteit in relaties. En dit is precies de reden waarom ik in een relatietherapie vaak benoem dat het belangrijk is om kleine stapjes te doen in het ontdekken van jullie kinks. Want het gaat om ‘setpoints’: een beetje angst is wel oké, maar als de remming te veel gewicht in de schaal legt, zal het gaspedaal makkelijk worden losgelaten.

Voor het spel

De toon van de seks, in relatie tot de seksuele fantasie, die is belangrijk in het voorspel om zin te krijgen of niet. Kijk eens naar de relatie tussen de toon waarop jouw partner jou benadert en de manier waarop je benaderd wil worden in jouw favoriete fantasie. Wanneer bijvoorbeeld vriendelijkheid voorop staat om daaruit de veiligheid te creëren waarmee je seksueel kunt onderzoeken, dan zal een vriendelijke toon jou helpen om in de mindset te komen van jouw ‘soevereine lust’. Tegelijkertijd, wanneer jouw fantasie eerder op het gebied van ‘overmeesterd worden’ ligt, dan kan je begrijpen dat diezelfde vriendelijke taal je in een vriendschappelijke mindset brengt die uiteindelijk als behoorlijke moodkiller uitpakt.

Je begrijpt: er is geen goed-of-fout. Hier zal je het over moeten hebben, samen! …maar praten over seks, dat is al niet-geaccepteerd in onze cultuur!? Ziedaar: laat alsjeblieft los dat je dit ‘goed’ kunt doen. Een beetje liefdevol blunderen is het hoogst bereikbare. Vandaar ook het belang van afspraken: safewords en safe speelveld bij BDSM, die het gevoel van veiligheid helpen bewerkstelligen. Safewords afspreken – en je daar ook aan houden – dat doe je dus niet alleen voor de sub of dom, maar dat doe je juist ook voor jezelf.

---

De mindset verandert

Op het moment dat we onderweg gaan op dat gebied van seksualiteit, naarmate we geiler worden, verandert ons brein ook weer, dan verandert onze ‘mindset’. Je zou kunnen zeggen dat ik niet ‘dezelfde ben’ wanneer ik over mijn hypotheek nadenk, als degene die ik ben als ik de borstjes van mijn vriendin voor mij heb. Mijn waarneming is anders, mijn emoties zijn anders, mijn denken is anders, zelfs mijn lichaam maakt veranderingen mee.

Als je bijvoorbeeld gaat kijken naar effecten van voorspel en seksuele aanraking, en je begrijpt dat die opwinding de remming remt, dan snap je ook dat je gaandeweg je angst enerzijds, en het gevoel van walging vermindert. Dan wordt begrijpelijk waarom mensen, als ze maar geil genoeg zijn, in één keer hun angst voor ziektes kwijtraken. Als we zien dat onze partner geiler wordt en minder last heeft van lichaamssappen, dan kunnen juist al dat slijm en spul de seksuele situatie alleen maar geiler maken. Het is niet per se een teken van ‘gezondheid’ dat jij dat condoom niet meer belangrijk vindt; dat is veel meer een teken van de geile Mindset waar je in terecht bent gekomen door het spel vooraf.

---

De Weerstand als gaspedaal

Er is nog een belangrijk aspect aan opwinding dat de balans tussen gas geven en remmen nuanceert: de rol van gecontroleerde weerstand en anticipatie. Onderzoek door o.a. Jim Pfaus bij ratjes richtte zich op het concept van ‘pacing’ (tempo-beïnvloeding). In experimentele settings bleek dat vrouwtjesratten niet simpelweg passief lust ervaren. Wanneer zij de mogelijkheid heeft om de paring te onderbreken, dan stijgt haar plezierervaring aanzienlijk. Het “opgejaagd worden” en het zelf bepalen van “het moment van toenadering” zorgen voor een verhoogde afgifte van dopamine. Aan de andere kant, wanneer mannetjes degene waren die het paringsritueel bepaalden, dan was de opbrengst van dopamine aanzienlijk minder.

De les van ratjes

De ‘weerstand’ (het uitstel) fungeerde niet als rem, maar juist als een spanning opbouwer. Wanneer we kijken naar dit onderzoek, dan verschuift de ‘weerstand’ de tijdsas van de opwinding. Dat zien we ook als we luisteren naar Esther Perel. Zij stelt dat er voor erotiek altijd een zekere mate van ‘afstand’ of ‘spanning’ nodig is. Want als alles direct en zonder weerstand beschikbaar is, dan dooft het verlangen makkelijk uit. Dus hier wordt ‘weerstand’ ineens een brandstof voor het verlangen.

---

De paradoxale Lust door Inhibitie

Wanneer de weerstand niet overweldigend is, maar uitdagend, dan zorgt het voor een stuwmeer-effect in de dopaminepiek. Het uitstellen van de lustvervulling maximaliseert de dopamineproductie. Dit verklaart mogelijk waarom bepaalde vormen van sociale inhibitie (zoals “het mag eigenlijk niet”) of fysieke weerstand in een veilige context de geilheid zo kunnen vergroten. In een veilige context worden adrenaline en cortisol door de hersenen vooral gelabeld als seksuele opwinding.

De verhouding is dus eerder:

Gecontroleerde Weerstand x Veiligheid = Verhoogde Intensiteit.

De paradox en verantwoordelijkheid

Een mindset waarin je jezelf niet geremd voelt door je gedachten, maar waarin jouw eigen lustgevoel jouw waarneming regeert, is tegenstrijdig. Maar een spelsituatie creëren waarin het voor alle partijen veilig is om de teugels los te laten, dat is het doel. We zijn meer dan een dier; we zijn tegelijkertijd juist door onze seksuele zelfgerichtheid schadelijk voor anderen. Dit sluit aan bij de antropologische visie op seksualiteit als ‘een systeem van symbolen en betekenisgeving’.

Zo kan je seks ook gebruiken om sociale angsten te onderzoeken door ze te ‘verkinken’. “Maar ik ben een braaf meisje” wordt onderzocht door zonder ondergoed over straat te gaan. “Ik ga dood als ik mijn partner met een ander zou zien” blijkt te onderzoeken door het uitbouwen van cuckold-fantasieën.

---

De seksuele fantasieën

Artemisia De Vine benadert seksuele fantasieën als symbolische verhalen die we gebruiken om psychologische weerstanden te omzeilen. Vraag jezelf eens af: “Is jouw geile fantasie een ‘script’ (iets dat je letterlijk wil doen) of meer een ‘symbool’ (een metafoor voor een behoefte)?”

In plaats van te vragen “Wat doe je in die fantasie?”, vraag eens “Hoe voelt het om de persoon in deze fantasie te zijn?” Dat geeft meer kans om te ontdekken welke specifieke staat van bewustzijn je probeert te bereiken (bijvoorbeeld: soevereiniteit, overgave, totale zichtbaarheid). Je kan ook op zoek gaan naar welke ‘sociale regel’ wordt gebroken. Vaak is het breken van de regel de bron van geilheid, niet de handeling zelf.

Fantasieën als kompas

Met vragen kan je zoeken naar de specifieke ‘erotische smaak’. Draait het om macht, aanbidding, transgressie of zorgzaamheid? “Wat is het element van gevaar of schaamte in dit verhaal?” Omdat onze fantasie de negatieve elementen kan omzetten in positieve lust, kun je onderzoeken: “Hoe transformeert de fantasie deze angst in een bron van opwinding?”

Als je snapt waarom jouw beelden je opwinden, dan kan dat helpen om eenzelfde opwinding in je leven te creëren op andere manieren. Niet omdat je ‘minder’ seks zou moeten hebben, maar juist omdat je dan beter weet wat je in je seks (en daarbuiten) zou kunnen zoeken!

(Zelf)verantwoordelijkheid

Seks is een speelveld waarin je een adequate angst mag hebben voor de dingen die jij zou kunnen gaan doen als je volledig jouw lust zou uitleven. Het mag veilig blijven voor jou en je partner. Daarom is het handig om uit te zoeken wat daarin de grenzen zijn, wat kan helpen om veiligheidsmarges in te bouwen, dan wel de angst te kunnen laten varen.

---

Samenvattend

Onze biologie werkt met een samenhang tussen excitatie (gas geven) en inhibitie (afremmen). Het gaat om een hele rij gaspedalen met hun respectievelijke rempedalen die in een proces van zelfontdekking verduidelijkt kunnen worden. Door naar alle zaken te kijken die de ‘beleefde seksualiteit’ beïnvloeden, zie je het als een proces dat verder gaat dan ‘welk pakje trek ik aan’. Het is gericht op integratie en niet op het wegsnijden van mogelijkheden.

Lees ook:

• Artemisia De Vine
• The Erotic Mind: Unlocking the Inner Sources of Sexual Passion and Fulfillment, Jack Morin

Als ik je kan helpen bij die zoektocht, dan hoor ik je graag.

Een mooie zoektocht gewenst,

Hans (Kink Aware Coach .com)

---

Mijn vraag aan jou:

Taboe-onderwerpen zijn soms lastig te vinden op het net omdat we er niet over praten en seks actief wordt weggefilterd door veel social media. Ik probeer om in begrijpelijke taal iets zinnigs te zeggen over dingen die ineens weer ‘taboe’ aan het worden zijn, als het aan politici, het bankwezen en facebook ligt.
Vandaar, als jij iemand weet die iets aan dit stukje zou hebben, als jij vindt dat ik iets gezegd heb dat hout snijdt wat jou betreft, stuur zo iemand dan zelf even de URL van dit stukje. Hieronder staan de socialmediaknoppen die je daarvoor ook kunt gebruiken. Zodat we zinnig blijven praten over seks.

Wanneer dit artikeltje jou aan het denken zet en je wilt daar eens contact over opnemen: klik hier*

Heb je aanvullingen of opmerkingen: plaats hieronder een reactie…

< contact opnemen >

---

Quotes:

---

Neem even contact met me op voor een afspraak door hier te klikken*
West-coaching Privacy statement