zelfrespect

Binnen bewuste relatiedynamieken -waarin autonomie en wederzijdse instemming centraal staan- lopen we regelmatig tegen onze oude patronen aan. Relaties zijn gebaseerd op (onderliggende) gelijkwaardigheid en verschil. En dat vraagt om emotionele volwassenheid. Toch vervallen partners, op basis van bindingspatronen, aak onbewust in de klassieke Dramadriehoek (door de psychiater Stephen Karpman): met daarin de dans tussen de rollen van Slachtoffer, Redder en Aanklager. En social media springen daar vrolijk op in met allerhande ideeën over ‘gegarandeerde’ aantrekkelijkheid en mannelijkheid in dating en relaties.

Voorbij de Dramadriehoek: waarom gelijkwaardigheid begint bij zelfrespect

Wanneer relationele onzekerheid de kop opsteekt, dan leidt dit dikwijls tot ‘relatietestjes’: passieve manipulatie om je zin te krijgen, of pleasen om de vrede te bewaren. Maar een modern perspectief op die top van die driebenige piramide (‘autonomie’ –zie met name deel 3 over de TA-) zegt toch wel dat autonomie en duidelijke grenzen geen teken van afstandelijkheid zijn, maar het fundament van gezonde verbinding vanuit wederzijds verlangen.

De Valkuil van Slachtofferisme, Redderisme en al die Aanklagers in social media

In dysfunctionele dynamieken door onveilige hechting proberen partners regelmatig emotionele veiligheid ‘af te dwingen’ via onvolwassen patronen:

Bij het ‘Slachtoffer’ (met ‘machteloosheid’ als hefboom) is dat vooral: zich passief terugtrekken, mokken of subtiel disrespect – in de hoop dat de ander het “oplost”-. Dit ontwijkt de eigen verantwoordelijkheid om behoeften helder uit te spreken.
Bij de Redder (‘pleasen’ en ‘quick-fixen’) is dat vooral: de ander najagen, overmatige excuses maken en vooral eigen grenzen opofferen om de stemming van de ander te repareren. Dit lijkt zorgzaam, maar op de lange termijn ondermijnt dit de autonomie van beide partners en creëert het
Bij de Aanklagers (die vooral vanaf de zijlijn in social media een ‘mening hebben’, of die in relatie vooral bezig zijn met “testen of de ander nog wel genoeg investeert” -bijvoorbeeld last-minute afzeggen om te zien of de ander wel klaar zit, of kleinerende opmerkingen maken om te zien of iemand wel ‘geïnvesteerd genoeg’ is naar hun behoefte).

Wetenschappelijke context vs. Populaire visie:

Empirisch feit: Binnen de relatiepsychologie (bijv. studies van het Gottman Instituut en de differentiatietheorie -Murray Bowen-) is wel helder dat relationele tevredenheid eigenlijk vooral toeneemt wanneer beide partners een hoge mate van ‘zelfdifferentiatie’ bezitten: het vermogen om emotioneel verbonden te blijven zonder de eigen identiteit en standaarden te verliezen. Gottmans onderzoek toonde trouwens ook aan dat ‘minachting en disrespect’ één van de sterkste voorspellers zijn van een relatiebreuk.
Visie / Mening: Het -op social media- populaire idee dat een (vaak ‘mannelijk’ genoemde) standvastige houding altijd en gegarandeerd leidt tot meer seksuele aantrekkingskracht en verlangen (bij ‘vrouwen’, volgens social media) zouden leiden, is in die zin begrijpelijk (maar te kort door de bocht: een perspectief dat voornamelijk wordt aangehangen binnen datingcoaching en pop-psychology relatiecoaching).

Vier Kernprincipes van Zelfwaarde in de Praktijk

“Uit de dramadriehoek stappen” betekent handelen vanuit zelfrespect en emotionele autonomie. Dat zijn dus wel gewenste ontwikkelingen om autonoom aan je zelfrespect vast te houden. Dat is niet de bedoeling dat je met reactieve spelletjes gaat proberen om de partner te gaan ‘veranderen’, maar veel meer interne standaarden om de eigen waardigheid te bewaren. Wat verdient dan aandacht:

1. Geen tolerantie voor gebrek aan respect

Disrespect -of dat nu verbaal is (kleineren, schreeuwen) of non-verbaal (oogrollen, structureel negeren/ostracisme)- erodeert de veiligheid van een dynamiek, dat hoef je niet toe te staan.

Niet-effectief (Redder/Slachtoffer): Het gedrag weglachen, inslikken om ruzie te voorkomen, of er schreeuwend tegenin gaan.
Autonoom gelijkwaardig handelen: Direct, kalm en bondig begrenzen: “Ik wil dit graag met je bespreken, maar niet op deze toon. Zodra we rustig kunnen overleggen, pakken we het weer op.” Vervolgens trek je je fysiek of emotioneel terug uit de interactie zonder wrok.

2. Stop met najagen (ruimte bij emotionele terugtrekking)

Wanneer een partner afstand neemt of zich terugtrekt, getuigt de reflex om direct te achtervolgen vooral van angst en een lage zelfwaarde:

Niet-effectief (Redder): Overspoelen met appjes, vragen “Wat is er mis?”, of proberen de emoties van de ander geforceerd op te lossen.
Gelijkwaardig handelen: Benoem het één of twee keer en geef vervolgens de autonomie aan de ander (laat die ruimte ontstaan, wanneer iemand zich emotioneel terugtrekt. Dat hoef je niet “goed te maken”): “Ik merk dat je even ruimte nodig hebt; laat maar weten wanneer je wilt praten.” Focus je vervolgens op je eigen bezigheden, werk of interesses.

3. Geen validatie door strijd (niet gaan forceren of overtuigen)

Eindeloos debatteren om ‘gelijk’ te krijgen of emotionele erkenning af te dwingen, bevestigt eigenlijk vooral dat je afhankelijk bent van de goedkeuring van de ander.

Niet-effectief (‘Aanklager’): Zwart-witdiscussies gaan voeren om de ander te ‘dwingen’ om jouw standpunt te valideren.
Gelijkwaardig handelen: Helder communiceren en verschillen accepteren: “We kijken hier duidelijk anders naar, en dat is prima.” Je hebt geen toestemming nodig om achter je eigen waarden te staan.

4. Behoud van standaarden (geen opoffering van jouw kernwaarden)

‘Relatietestjes’ zoals plotseling afzeggen of grenzen overschrijden zijn ‘testjes van de relatie’, die vragen vooral om helderheid, niet om ‘pleasen’.

Niet-effectief (pleasen): je eigen agenda direct leegmaken zodra de ander van gedachten verandert, ten koste van de afspraken die je al hebt gemaakt.
Gelijkwaardig handelen: “Jammer dat het vanavond niet lukt. Ik ga mijn eigen plannen even volgen, dan prikken wij snel een nieuwe datum.” (blijf toegankelijk en warm, maar niet oneindig beschikbaar ten koste van jezelf).

De Dynamiek: Autonomie Versterkt Verbinding

Standaarden aangeven ➔ Behoud van Waardigheid ➔ Emotionele Autonomie ➔ Mogelijke gelijkwaardige Aantrekkingskracht

Een relatie bloeit niet wanneer de een de ander probeert te redden, te testen of te controleren. Door trouw te blijven aan je eigen grenzen en niet in te gaan op onvolwassen dynamieken, creëer je een veilige, volwassen bedding waarin beide partners vrijwillig, autonoom en met wederzijds respect voor elkaar kunnen kiezen. Maar zekerheden bestaan niet in relaties, daar zijn menselijke relaties te complex voor.
Dan krijg je op social media vaak vooral de tip om “grenzen te stellen aan de ander”. Nou is grenzen stellen -als je daar goed naar kijkt- natuurlijk iets dat jij zelf doet wanneer iemand iets doet dat voor jou ongewenst is. Dus het gaat om jouw acties, die jij wel doet. Maar de aandacht komt vaak vooral te liggen bij wat de ander niet moet doen. In relatietherapie probeer ik vaak uit te leggen dat dat “grenzen stellen” of “contact verbreken” iets 180 graden anders is dan dat je jouw interne standaarden en structuur leert vasthouden en je eigen ding blijft doen.

Voorbeelden

Dus misschien is het verduidelijkend om een paar voorbeelden te geven van dingen die je zou kunnen doen om jouw persoonlijke standaarden duidelijk neer te blijven zetten om jouw zelfwaarde en emotionele autonomie te bewaken:

1. Respectvolle communicatie als absolute ondergrens
Respectvolle communicatie: Begrens minachting, kleineren of stemverheffing direct en kalm; tolereer geen disrespect om de vrede te bewaren.

De algemene standaard: Gesprekken vinden plaats op basis van gelijkwaardigheid en fatsoen; kleinerende opmerkingen, minachting of stemverheffing worden niet getolereerd of weggelachen.
De interne standaard: “Ik blijf niet in een interactie waarin ik respectloos word behandeld om de lieve vrede te bewaren.”

2. Betrouwbaarheid en wederzijdse investering
Niet najagen: Geef een partner die afstand neemt de ruimte. Laat de drang los om emoties direct geforceerd ‘op te lossen’.

De algemene standaard: Afspraken en tijd zijn waardevol. Ik pas mijn planning niet automatisch aan bij herhaaldelijke last-minute-wijzigingen of willekeur.
De interne standaard: “Mijn tijd en planning doen ertoe; ik ben beschikbaar voor verbinding, maar niet afroepbaar ten koste van mezelf.”

3. Emotionele autonomie (niet ‘quick-fixen’ of najagen)
Interne validatie: Voer geen uitputtende welles-nietes-discussies. Accepteer meningsverschillen zonder andermans goedkeuring nodig te hebben.

De algemene standaard: Ieder in de relatie is primair verantwoordelijk voor de eigen emotionele regulatie. Als de ander zich terugtrekt, geef je ruimte zonder in de ‘reddersrol’ te stappen of krampachtig om geruststelling te vragen.
De interne standaard: “Ik ben compleet en emotioneel stabiel op mezelf; andermans afstand definieert niet mijn waarde.”

4. Interne validatie (geen strijd om ‘gelijk’ of goedkeuring)
Behoud van standaarden: Cijfer jezelf niet weg bij last-minute wijzigingen of relatietestjes; blijf betrouwbaar en warm, maar niet oneindig afroepbaar ten koste van eigen plannen.

De algemene standaard: Ieder staat achter zijn eigen waarden, keuzes en grenzen zonder dat de ander het daarmee eens hoeft te zijn of toestemming hoeft te geven.
De interne standaard: “Ik hoef mezelf niet te verdedigen of de ander te overtuigen om trouw te blijven aan mijn eigen standpunt.”

Binnen de gezinstheorie van Murray Bowen (van de differentiatietheorie) vormen deze standaarden de kern van een ‘hoog gedifferentieerd zelf’: het vermogen om dicht bij een ander te blijven zonder jezelf te verliezen of ‘reactief’ te worden op andermans emotionele schommelingen.

Samenvattend

Vertrek uit disespectvolle communicatie.
Het is niet nodig om emoties direct geforceerd ‘op te lossen’.
Interne validatie is meningsverschillen mogen bestaan.
Behoud je standaard zonder jezelf weg te cijferen.

Moderne, gelijkwaardige relaties vragen om een grote mate van emotionele volwassenheid. Maar we vervallen bij onzekerheid makkelijk in Karpmans dramadriehoek (Slachtoffer, Redder, Aanklager) en daarmee in manipulatieve relatietestjes. Terwijl (zie: Murray Bowen, van het Gottman Instituut) onze relationele tevredenheid vooral lijkt te rusten op zelfdifferentiatie: emotioneel verbonden blijven met behoud van de eigen identiteit en grenzen. Dus is oog voor je eigen standaarden hierbij belangrijk. En waar de claim uit social media vooral is dat standvastigheid gegarandeerd zal leiden tot seksuele aantrekkingskracht. Maar ik hoop dat we blijven zien dat er een kern van waarheid in deze uitspraken zit, maar dat het vooral een social-media-clickbait-mening is uit de poppsychologie en social-media-datingcoaching.

Ware verbinding ontstaat niet door controle of ‘pleasen’, maar veel meer door emotionele autonomie: verantwoordelijkheid nemen voor je eigen emoties en je eigen richting helder bewaken, zonder ‘garanties’ dat het daardoor automatisch ‘beter zal gaan’. Open, eerlijk contact tussen mensen is nou eenmaal niet voorspelbaar, dus er zijn géén garanties, er is alleen ‘relateren’.

Ik hoop mannen aan te zetten tot oprecht zelfrespect, en niet het holle -op angst gebaseerde- ‘zelfrespect’ dat regelmatig wordt gepromoot door mannen en vrouwen op social media.

Hans (Kink Aware Coach .com)

Mijn vraag aan jou:

Sex is not the enemy!

Taboe-onderwerpen zijn soms lastig te vinden op het net omdat we er niet over praten en seks actief wordt weggefilterd door veel social media. Ik probeer om in begrijpelijke taal iets zinnigs te zeggen over dingen die ineens weer ‘taboe’ aan het worden zijn, als het aan politici, het bankwezen en facebook ligt.
Vandaar, als jij iemand weet die iets aan dit stukje zou hebben, als jij vindt dat ik iets gezegd heb dat hout snijdt wat jou betreft, stuur zo iemand dan zelf even de URL van dit stukje. Hieronder staan de socialmediaknoppen die je daarvoor ook kunt gebruiken. Zodat we zinnig blijven praten over seks.

Wanneer dit artikeltje jou aan het denken zet en je wilt daar eens contact over opnemen: klik hier*

Heb je aanvullingen of opmerkingen: plaats hieronder een reactie…

< contact opnemen >

← Terug

Kink in de Relatie: Kink Aware Coaching

Kink in je relatie kan fun, maar soms ook wel lastig zijn… Hans geeft bruikbare antwoorden.

Plaats een reactie Reactie annuleren